Een artikel vanuit de praktijk van een kraamverzorgster.
Er is één vraag die ik als kraamverzorgster regelmatig voorbij zie komen: Wat is nu eigenlijk de beste fles voor mijn baby?
En eerlijk? Daar moet ik altijd een beetje om lachen. Niet omdat het een gekke vraag is, integendeel. Ik begrijp heel goed dat je het allerbeste voor je kindje wilt. Maar het antwoord is misschien niet helemaal wat je verwacht:
De beste fles bestaat niet. De beste fles is de fles die bij jouw baby past.
Wat voor het ene kindje fantastisch werkt, kan voor het andere kindje juist helemaal niet prettig zijn. En dat heeft alles te maken met hoe verschillend baby's zijn.
Elk mondje is anders gevormd, iedere baby heeft zijn eigen drinktechniek en ook de kracht waarmee een kindje zuigt, verschilt enorm. De ene baby pakt een bepaalde speen moeiteloos, terwijl een ander kindje moeite heeft om de melk goed uit diezelfde speen te krijgen.
Laat je dus niet gek maken door alle lijstjes met 'de beste babyflessen'. Een populaire fles is niet automatisch de beste keuze voor jouw kindje.
Glas of plastic: maakt het materiaal van de fles verschil?
Naast de vorm van de fles en de speen kijk ik ook graag naar het materiaal.
Persoonlijk gaat mijn voorkeur uit naar een glazen babyfles.
Waarom? Glas is een inert materiaal. Het geeft bij normaal gebruik nauwelijks stoffen af aan de voeding en is goed bestand tegen verhitting. Bovendien hoef je niet bang te zijn voor slijtage en kleine krasjes zoals bij plastic, waarin op den duur beschadigingen kunnen ontstaan.
Bij plastic babyflessen kunnen onder bepaalde omstandigheden microplastics vrijkomen. Hoe schadelijk de hoeveelheden die baby's binnenkrijgen precies zijn, is nog niet volledig duidelijk.
Plastic babyflessen die volgens de voorschriften worden gebruikt, zijn overigens ook veilig bevonden. Maar als je bewust wilt kiezen voor een materiaal dat zo min mogelijk stoffen afgeeft, is glas een mooie keuze.
Een nadeel? Glas is zwaarder en kan breken. Kies bij voorkeur voor een stevige glazen fles, bijvoorbeeld van borosilicaatglas, en controleer deze regelmatig op beschadigingen.
Natuurrubber of siliconen: welke speen heeft mijn voorkeur?
Ook bij de keuze voor het materiaal van de flessenspeen zijn er verschillen.
Je hebt grofweg twee veelgebruikte opties: siliconen en natuurrubber (latex).
Natuurrubber is een natuurlijk materiaal dat zachter en soepeler aanvoelt dan siliconen. Het is flexibel en kan voor sommige baby's prettiger aanvoelen in het mondje.
Siliconen is steviger, vormvaster en gaat doorgaans langer mee.
Mijn persoonlijke voorkeur gaat uit naar natuurrubber, wanneer een baby dit goed verdraagt. Ik vind het een mooi materiaal en de zachtheid en flexibiliteit zijn eigenschappen die ik waardeer.
Wel belangrijk: natuurrubber is niet bewezen gezonder of veiliger dan siliconen. Latex kan bovendien allergische reacties veroorzaken en slijt sneller. Controleer natuurrubberen spenen daarom extra goed en vervang ze volgens de voorschriften van de fabrikant.
Een brede speen: waarom ik daar graag naar kijk
En dan komen we bij de vorm van de speen.
Als je kijkt naar hoe een baby aan de borst drinkt, zie je dat een baby zijn mondje wijd opent en een grote hap van de borst neemt. De lipjes zijn naar buiten gekruld en de baby neemt een groot gedeelte van de tepelhof in het mondje.
Bij een fles gaat dat natuurlijk anders. Toch vind ik het belangrijk, en al helemaal bij baby’s die vooral borstvoeding krijgen en soms uit de fles drinken; om te kijken naar flessenspenen die een baby uitnodigen om het mondje wijd en goed te openen.
Een speen met een geleidelijk brede basis kan daarbij een prettige optie zijn. Het kan helpen om de baby een ruimere mondopening te laten maken, in plaats van alleen het smalle uiteinde van de speen in het mondje te nemen.
Maar laat je niet misleiden door marketingtermen zoals 'borstvoedingsvriendelijk' of 'natuurlijk aanleggen'. Een brede speen is niet automatisch beter en er is geen wetenschappelijk bewijs dat één specifieke speenvorm borstvoeding perfect nabootst.
Uiteindelijk gaat het om de manier waarop jouw kindje de speen in het mondje neemt, de tong gebruikt en de melk kan verwerken.
Mijn advies: kijk niet alleen naar hoe de speen eruitziet, maar vooral naar hoe je baby ermee drinkt.
De speen is misschien nog wel belangrijker dan de fles
Bij het kiezen van een fles kijken we vaak naar het merk, het ontwerp en de vorm van de speen. Maar minstens zo belangrijk is de doorstroomsnelheid.
En daar gaat het regelmatig mis.
De ene baby heeft een speen met een heel langzame doorstroming nodig. Bijvoorbeeld een newbornspeen of speen 0. Bij een andere baby gaat het drinken juist ontzettend moeizaam met zo'n langzame speen. Die moet zo hard werken voor iedere slok dat de voeding onnodig veel energie kost.
Sommige kindjes hebben daarom een snellere doorstroming nodig, bijvoorbeeld speen 2 of 3.
Maar let op: de nummers verschillen per merk. Speen 2 van het ene merk hoeft absoluut niet dezelfde doorstroming te hebben als speen 2 van een ander merk.
Kijk dus niet alleen naar de leeftijd die op de verpakking staat. Kijk vooral naar je kindje.
Hoe lang mag een baby over een fles doen?
Dit vind ik persoonlijk een van de belangrijkste aandachtspunten bij flesvoeding.
Een voeding duurt vaak ongeveer 15 tot 30 minuten. Rond de 20 minuten is een mooie richtlijn, maar ieder kindje drinkt op zijn eigen tempo.
Duurt een voeding structureel langer dan 30 minuten?
Dan kan het zijn dat je baby te hard moet werken, dat de speen niet passend is of dat er iets anders meespeelt. Overleg dit met je kraamverzorgster, verloskundige of huisarts.
En wat als de fles juist binnen 5 of 10 minuten leeg is?
Dan zou ik zeker eens kritisch naar de speen en de manier van voeden kijken.
Een baby die ontzettend snel drinkt, krijgt mogelijk meer melk binnen dan hij comfortabel kan verwerken. Ook kan het lastiger zijn om zuigen, slikken en ademhalen goed op elkaar af te stemmen.
Rustig drinken, met voldoende pauzes, is daarom belangrijk.
Vergelijk het eens met borstvoeding
Bij borstvoeding moet een baby actief aan de borst drinken. In de eerste periode kan een voeding gemakkelijk 15 tot 20 minuten per borst duren. De meeste baby's drinken aan beide borsten, anderen zijn sneller klaar of hebben voldoende aan een borst.
Dat betekent natuurlijk niet dat flesvoeding exact hetzelfde moet verlopen, maar het laat wel zien dat een voeding niet bedoeld is als een wedstrijdje wie het snelst klaar is.
We willen dat een baby de tijd krijgt om te drinken, te slikken, adem te halen en tussendoor even te pauzeren.
Dat noemen we ook wel paced bottle feeding: je geeft je baby de gelegenheid om zelf het drinktempo te bepalen.
Een kleine tip uit de praktijk: paced bottle feeding
Houd de fles niet helemaal rechtop, zodat de melk als het ware vanzelf naar binnen stroomt. Houd je baby en de fles meer horizontaal met de speen wel voldoende gevuld, dit is ook de natuurlijke positie bij borstvoeding.
Zo kan je baby zelf actief drinken en heb je meer controle over de melkstroom.
Let tijdens het drinken op signalen zoals:
Melk die uit de mondhoeken loopt.
Veelvuldig hoesten of zich verslikken.
Gulzig happen of hoorbaar slikken.
Wegdraaien van het hoofdje.
Onrust of juist zichtbaar vermoeid raken.
Dit kunnen signalen zijn dat je baby moeite heeft met de melkstroom of het drinkproces. Neem ze serieus en las zo nodig een pauze in.
En dan nog iets over baby's in het ziekenhuis…
Voor ouders van baby's die in het ziekenhuis sondevoeding krijgen, wil ik ook iets meegeven.
Sondevoeding is iets anders dan flesvoeding. De manier en snelheid van toedienen worden afgestemd op het kindje en het medische voorschrift.
Vraag gerust aan de verpleegkundige hoe de voeding wordt toegediend en waarom voor die snelheid wordt gekozen. Begrijp wat er gebeurt, durf vragen te stellen en als de voeding te snel wordt toegediend (mijn ervaring) dan mag je gerust instrueren om dit anders aan te pakken. Jij bent de ouder, jij besluit. Altijd.
Je hoeft je als ouder nooit bezwaard te voelen om betrokken te zijn bij de voeding van je kindje.
Soms moet je ook een beetje loslaten…
Laatst begeleidde ik een gezin dat vooraf heel duidelijk voor Dr. Brown's flessen had gekozen. Bij hun derde kindje wilden ze absoluut dezelfde flessen gebruiken als bij de eerdere kinderen.
Ze hadden de flessen al in huis en waren ervan overtuigd dat dit dé fles was.
Alleen… hun baby dacht daar heel anders over.
Het kindje pakte de speen niet goed, het drinken verliep moeizaam en wat eigenlijk een rustig voedingsmoment zou moeten zijn, veranderde steeds meer in een strijd.
En weet je? Dat zie ik vaker gebeuren.
Soms kopen ouders vooraf al een complete flessenset. Soms hebben ze bij hun eerdere kinderen jarenlang hetzelfde merk gebruikt. En soms hebben ze zich zo goed voorbereid, ingelezen en verdiept dat ze eigenlijk al helemaal hebben besloten hoe het moet gaan.
Maar een baby laat zich niet altijd in een vooraf bedacht plan passen.
En misschien is dat laatste wel een van de moeilijkste dingen in het moederschap: de controle een beetje leren loslaten.
Want dames, laten we eerlijk zijn: dat is soms best een dingetje. We willen het goed doen, alles voorbereiden en het liefst al weten wat werkt voordat onze baby geboren is.
Maar jouw derde kindje is niet jouw eerste kindje. En zelfs als je bij alle eerdere kinderen dezelfde fles hebt gebruikt, betekent dat niet dat deze baby daar ook goed mee overweg kan.
Geef jezelf dus toestemming om iets anders te proberen. Ook als je al een complete set in de kast hebt staan. Ook als iedereen om je heen zweert bij een bepaald merk.
Laat het los. Kijk naar jouw baby. Niet naar het merk op de verpakking, niet naar wat bij je vorige kinderen werkte en niet naar wat andere moeders adviseren. Kijk naar het kindje dat voor je ligt.
Want jouw baby vertelt je uiteindelijk heel veel. Je hoeft alleen maar goed te leren kijken en luisteren.
Mijn laatste advies: begin klein!
Koop niet meteen een complete flessencollectie. Je hebt echt geen tien verschillende flessen nodig op dag één.
Mijn advies? Koop vooraf twee verschillende flessen, liefst met een andere speenvorm of materiaal. Kijk vervolgens hoe jouw baby erop reageert. Hoe pakt je kindje de speen? Hoe verloopt het drinken? Is je baby ontspannen? En hoe lang duurt een voeding?
Van daaruit kun je verder kijken. Misschien heb je meteen de juiste fles gevonden, misschien moet je nog iets aanpassen. Dat is helemaal niet erg.
En nog een praktisch puntje: een flesje kun je na gebruik alvast even omspoelen met water, bijvoorbeeld tijdens de nacht. Zo kun je het later grondig reinigen. Overdag was je de flessen en spenen goed met warm water en afwasmiddel of in de vaatwasser volgens de voorschriften.
Dus dames, je hoeft niet alles vooraf perfect geregeld te hebben. Koop twee flessen, leer je baby kennen en kijk wat werkt.
Niet ieder kindje is hetzelfde. En gelukkig hoeft ook niet ieder kindje dezelfde fles te hebben.
Volg je baby, niet de flessencollectie.
Liefs, Morena - een kraamverzorgster die inmiddels heel wat verschillende flessen voorbij heeft zien komen.